Harput'ta tarih boyunca çeşitli medeniyetler ve topluluklar yaşamıştır. Bunlar arasında:
Harput Kalesi'ni fetheden bazı devletler ve kişiler şunlardır: Urartular. Bizans İmparatorluğu. Artukoğulları. Selçuklu Devleti. Akkoyunlu Devleti. Osmanlı İmparatorluğu.
Harput Kalesi'nin önemli olmasının bazı nedenleri: Tarihi ve Kültürel Değer: Kale, MÖ 8. yüzyılda Urartular tarafından inşa edilmiştir ve birçok medeniyetin hakimiyetinde kalmıştır. Stratejik Konum: Kale, Elazığ Ovası'na hakim bir bölgede yer almakta olup, tarih boyunca stratejik bir öneme sahip olmuştur. Efsane ve Efsaneler: Kale, halk arasında "Süt Kalesi" olarak da anılır; bu isim, yapımında su yerine süt kullanıldığına dair bir efsaneden gelmektedir. Kazı ve Restorasyon Çalışmaları: Kale, Osmanlı ve Artuklu dönemlerinde yapılan onarımlarla korunmuş, bu da onun günümüze kadar ulaşmasını sağlamıştır.
Harput'un eski isimlerinden bazıları şunlardır: Carcathiocerta. Ziata Castellum. Hısn-ı Ziyad. Khartabirf. Haratparat. Quartapiert. Hasan Ziyad. Kharput. Harpurt. Harput, 19. yüzyıldan itibaren resmi yazışmalarda halk arasındaki Harput telaffuzu benimsenmiştir.
Harput'ta bulunan bazı tarihi yapılar şunlardır: 1. Harput Kalesi: Urartu Krallığı döneminde inşa edilmiş, stratejik öneme sahip bir kaledir. 2. Ulu Camii: Selçuklu dönemine ait, dikdörtgen planlı ve iki kapılı bir camidir. 3. Kurşunlu Camii: Osmanlı devri camilerinin en güzel örneklerinden biri olup, kare planlı ve büyük bir kubbe ile örtülüdür. 4. Sarahatun Camii: Dört büyük kemerin taşıdığı kubbe ile örtülü, kare planlı bir camidir. 5. Arap Baba Türbesi ve Mescidi: Selçuklu hükümdarı III. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde inşa edilmiştir. 6. Meryem Ana Kilisesi: M.S. 179 yılında yapılmış, Süryani Kilisesi olarak da bilinir. 7. Belek Gazi Anıtı: Oğuzların Kayı boylarından ve Sultan Alparslan'ın kumandanlarından Belek Gazi'ye aittir.
Harput'ta kazı yapan medeniyetler arasında Urartular, Asurlular, Hititler ve Romalılar bulunmaktadır. Urartular: Harput Kalesi'ni M.Ö. 8. yüzyılda inşa etmişlerdir. Asurlular: M.Ö. 3000-M.Ö. 612 yılları arasında Harput ve çevresini fethetmişlerdir. Hititler: M.Ö. 1400'de bölgeye girerek, Hurrilerin kurduğu Mittani Devleti'nin bir kısmını işgal etmişlerdir. Romalılar: M.S. 379 yılında Roma İmparatoru Valens zamanında Harput, Roma hakimiyetine girmiştir. Ayrıca, 2015 yılından itibaren Elazığ Belediyesi bünyesindeki Koruma Uygulama Denetim Bürosu (KUDEB) tarafından da kazı çalışmaları yürütülmektedir.
Harput'un terk edilmesinin birkaç nedeni vardır: Gelişmeye elverişli olmaması. Kış mevsiminde ulaşım güçlüğü. Halk arasında telaffuzu zor bir kelime olması.
Harput Kalesi'nde yapılan kazı çalışmalarında çeşitli yapılar ve eserler bulunmuştur: Urartu Dönemi yapıları: Kaya işçiliği olan yapılar, sarnıçlar ve kırmızı cilalı seramikler. Artuklu Dönemi yapıları: Artuklu Sarayı, Artuklu Sarnıcı, Artuklu Camii. Osmanlı Dönemi yapıları: Mahalle mektebi, ticarethaneler, konutlar, atölyeler. Diğer buluntular: Günlük kullanıma yönelik sırlı ve sırsız seramik parçaları, sikke ve madalyon gibi eserler. Kazılarda ayrıca, MÖ 7. yüzyıla tarihlenen bir taş mühür ve Roma İmparatorluk Çağı'na ait bir tunç sikke de ele geçirilmiştir. Bulunan tüm bu yapılar ve eserler, Elazığ Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'nde sergilenmektedir.
Kültür ve Sanat
Hokka neden kullanılır?
Hacivat Karagöz'ün hikayesi hangi camide geçiyor?
Halikarnas neyi temsil eder?
Hilâli Ahmer Cemiyetinin ilk başkanı kimdir?
Hot Wheels boyama seti ne işe yarar?
Her taşın bir hikayesi var mıdır?
Hit şarkı ne demek?
Hem aruz hemde hece ölçüsüyle yazılan şiirlere ne denir?
Habanera hangi müzik türü?
Hacı Anesti mağrur kumandan gel de ordularını kurtar sözü kime ait?
Herkül'ün gerçek hikayesi nedir?
Himba nasıl bir toplum?
Hababam Sınıfı'nın en güçlü karakteri kimdir?
Gürcistan'da gece hayatı nasıl?
Hitit devletinde egemenlik kime aittir?
Hacı Bayram Veli Üniversitesi el sanatları hangi fakültede?
Hikaye serim ve düğüm nasıl bulunur?
Güzel sanatlar nelerdir?
Hele Gardaş türküsü ne anlatıyor?
Halid Ziya Uşaklıgil ve İsmail Uşaklıgil kardeş mi?
Hangi sırayla Shakespeare okunmalı?
Hadise'nin boyu kaç?
Hayme Ana'nın gerçek mezarı nerede?
Haber Gelmi̇yor Yardan ne zaman çıktı?
Harran Kümbet Evleri hangi uygarlığa aittir?
Güzel Sanatlar Fakültesi okuyan ne iş yapar?
Harry Potter kaç kitap okunmalı?
Hakan Yavaş Ciğerimi Söktün Full Versiyonu Kim Söylüyor?
Hasanım oyun havası kime ait?
Hindistan eski başkenti Agra mı?
Ham Çökeleğin hikayesi gerçek mi?
Hello kitty ve arkadaşları hangi çizgi film?
Harry Potter 7 kitap kaç seri?
Hat sanatı için hangi kamış kullanılır?
Hardal hangi renklerden oluşur?
Haldun Taner'in en önemli ödülü nedir?
Harmoni ne işe yarar?
Harput eskiden nereye bağlıydı?
Hamama giren terler atasözü ile ilgili hikaye nedir?
Hamamda neden hamam tası kullanılır?