Karahanlı Türkçesi, Uygur, Karluk ve Çiğil lehçelerine dayanmaktadır
Ayrıca, Karahanlı Türkçesinin saray çevresinde kullanılan biçimi için "Hakaniye lehçesi" terimi de kullanılmaktadır
Türkçenin bazı lehçeleri: Oğuz Grubu: Türkçe, Azerice, Türkmence, Gagavuzca. Kıpçak Grubu: Tatarca, Başkurtça, Kazakça, Kırgızca, Karakalpakça, Nogayca. Sibirya Grubu: Yakutça, Tuvaca. Uygur Grubu: Özbekçe, Uygurca. Argu Grubu: Çuvaşça. Ayrıca, Anadolu, Azeri, Kumuk, Karaçay, Karaim, Hakas gibi daha spesifik lehçeler de bulunmaktadır.
Harezm Türkçesi, Karahanlı Türkçesinden şu özelliklerle ayrılır: Oğuz ve Kıpçak etkisi: Harezm Türkçesi, Karahanlı Türkçesi temeline ek olarak Oğuz Türkçesi ve Kıpçak Türkçesinin unsurlarını içerir. Akkuzatif eki: Harezm Türkçesinde akkuzatif eki –nI’dır; yalnızca üçüncü şahıs iyelik eklerinden sonra –n kullanılır. Kelime başında t/d kullanımı: Harezm Türkçesinde kelime başında t ve d sesleri birlikte kullanılır; ayrım yoktur. Çok heceli kelimelerde g/ğ sesi: Birden çok heceli kelimelerin sonundaki –g/-ğ sesi çoğunlukla korunur, ancak düştüğü örnekler de vardır. Ünlü ve ünsüz değişimleri: Harezm Türkçesinde /e/ ünlüsünün yanında /è/ ünlüsü bulunur; ayrıca b > v / w, b > m, d > y, t > d, k > h gibi değişimler görülür. Bu farklılıklar, Harezm Türkçesini Karahanlı Türkçesinden daha karışık ve çeşitli bir dil haline getirir.
Karahanlı Türkçesinin bazı özellikleri: Alfabe: Arap alfabesiyle yazılmıştır. Ses Bilgisi: Eski Türkçe'deki /b/ sesi /w/ olmuştur. /d/ sesi /ḏ/ olarak değişmiştir. Düzlük-yuvarlaklık uyumu bozulmaya başlamıştır. Gelecek Zaman: -ġa, -ge, -ġay, -gey ve -ġu, -gü ekleriyle yapılır. Şahıs Emir Kipleri: Birinci kişi için -yın, -yin; ikinci kişi için -ğıl, -ğil kullanılır. Söz Varlığı: Arapça ve Farsça etkiler taşır.
Karahanlı Türkçesi, aşağıdaki metinlerle temsil edilir: Kutadgu Bilig: Yusuf Has Hacip tarafından yazılmıştır. Divan-ı Lügati't-Türk: Kaşgarlı Mahmut'un eseridir. Ayrıca, Karahanlı Türkçesiyle yazılmış diğer önemli eserler arasında Atabetü'l-Hakayık (Edip Ahmet Yükneki) ve İbn Muhannā ile Ebu Hayyan'ın bahsettiği ancak günümüze ulaşmayan eserler bulunmaktadır.
Karahanlı dönemi başlıca eserleri: Kutadgu Bilig (Yusuf Has Hacip). Divan-ı Hikmet (Ahmed Yesevi). Divanü Lügati't-Türk (Kaşgarlı Mahmut). Atabet ül Hakayık (Edip Ahmet Yükneki). Ayrıca, yazarı bilinmeyen Mücmilü’t-tevârih ve’l-kısâs adlı eser ve birkaç Kur’an tercümesi de bu döneme aittir.
Blog
Kaya üzerinde baykuş işareti ne anlama gelir?
Karahanlı Türkçesi hangi lehçeye aittir?
Kafiye Redif test soruları nasıl çözülür?
Kamus ve lügat aynı mı?
Hiç kelimesi neden kullanılır?
Japonya'da sen ne demek?
Hoşgeldin ve hoş geldiniz aynı mı?
Kabus Türkçe ne anlatıyor?
Hüma ne anlama gelir?
Hope ne anlama gelir?
Jale kadın ismi mi?
Jandarma neden jandarma denir?
Hindistan cevizi bulmaca cevabı nedir?
Kasım hangi burç ve özellikleri?
Hortumla su tuttuğunu görmek ne demek?
Kaide eş anlamlısı nedir?
Istaka ve isteka aynı mı?
I dunno nasıl kullanılır?
Japoncada -san ve -kun ne demek?
Hilal'in kökeni nedir?
Kapalı kelimesinin eş ve zıt anlamı nedir?
Irak'ın resmi dili nedir?
Ivory ve kuşe kağıt arasındaki fark nedir?
Irmak ve dere eş anlamlı mı?
Kavuştay ne demek?
Kahverengi atın hikayesi nedir?
Irmak geçerken at değiştirmek nereden gelir?
Kalabalığın eş ve zıt anlamlısı nedir?
Kav ne işe yarar?
Kasnak için hangi ağaç kullanılır?
Hören fiil çekimi nasıl yapılır?
Kargoya verilmesi siparişin yola çıktığı anlamına gelir mi?
Japonya hangi alfabeyi kullanıyor?
Kahve falında köpek patisi ne demek?
Hilali ahmer ve Kızılay aynı mı?
Kahve falında karşılıklı kadın erkek görmek ne anlama gelir?
Jale isminin kökeni nedir?
Hollandaca öğrenmek zor mu?
Hoşça kal ve güle güle aynı mı?
Hitabet ve etkili konuşma sanatı arasındaki fark nedir?