Hem divan hem Tanzimat şiirinin ortak özellikleri şunlardır:
Farklılıklar :
Tanzimat dönemi şiiri, birinci dönem ve ikinci dönem olmak üzere ikiye ayrılır. Birinci dönem: 1860-1876 yılları arasını kapsar. İkinci dönem: 1876-1896 yılları arasını kapsar. Bu dönemlerin ayrılmasında temel etken, sanatçılar arasındaki edebi görüş ayrılıklarıdır.
Hayır, divan şiiri ve divan edebiyatı aynı şey değildir. Divan edebiyatı, Osmanlı İmparatorluğu döneminde gelişen ve özellikle 13. yüzyılın sonlarından itibaren Türkçenin kullanıldığı bir edebiyat anlayışıdır. Divan şiiri ise, divan edebiyatının en önemli ve belirgin türüdür. Dolayısıyla, divan edebiyatı çok daha geniş bir yelpazeyi kapsarken, divan şiiri bunun sadece bir parçasıdır.
Tanzimat dönemi şiirinin bazı özellikleri: Konu Değişikliği: Aşk, hasret gibi kişisel konular bir yana bırakılıp eşitlik, özgürlük, adalet gibi toplumsal konulara önem verilmiştir. Dil: Dilde sadeleşme amaçlanmış, ancak bu konuda başarılı olunamamıştır. Nazım Şekilleri: Divan şiiri nazım şekilleri (gazel, kaside, terkib-i bent vb.) kullanılmıştır. Ölçü: Aruz ölçüsü kullanılmış, hece ölçüsü ise az da olsa denenmiştir. Bütünlük: Konu bütünlüğüne ve şiirin baştan sona belirli bir düşünce etrafında gelişmesine önem verilmiştir. Fransız Etkisi: Özellikle ikinci dönemde Fransız şiirinden etkilenilmiş, yeni nazım şekilleri denenmiştir. Toplumsal Temalar: Şiirlerde kanun, düzen, bayrak, millet gibi kavramlar işlenmiştir. Sanat Anlayışı: İlk dönemde "toplum için sanat", ikinci dönemde ise "sanat için sanat" anlayışı benimsenmiştir.
Tanzimat dönemi şiirinde içeriğin batılı, şeklin ise divan olmasının nedeni, bu dönemde şiirin hem geleneksel divan nazım şekillerini kullanmaya devam etmesi hem de Batı'dan yeni temalar ve anlatım biçimleri getirmesidir. İçerik olarak batılı olan unsurlar, eşitlik, özgürlük, adalet, hukuk, medeniyet gibi toplumsal konuların işlenmesi ile kendini gösterir. Bu durum, Tanzimat edebiyatının eski ile yeni arasında bir köprü kurma çabasını yansıtır.
Tanzimat dönemi şiirlerinden bazı örnekler: Namık Kemal - Hürriyet Kasidesi: >Görüp ahkâm-ı asrı münharif sıdk u selâmetten Çekildik izzet ü ikbâl ile bâb-ı hükûmetten. Ziya Paşa - Gazel: >Diyar-ı küfrü gezdim beldeler kâşâneler gördüm Dolaştım mülk-i islamı bütün viraneler gördüm. Muallim Naci - Şiir: >Izdırab-ı canı va-hayfa ki canan bilmiyor Derdim başkadır onu canan değil can bilmiyor. Abdülhak Hamit Tarhan - Şiir: >Et fikrini lahza lahza tekrar Et beynini para pare efkar. Şinasi - Münâcât: >Bildirir haddini sultana senin kanunun. Şinasi - Adem Kasidesi: >Aceb midir medeniyyet resûlü dense sana Vücûd-ı mu’cizin eyler taassubu tahzîr. Bu dönemde hem hece ölçüsü hem de aruz ölçüsüyle şiirler yazılmıştır.
Tanzimat döneminde divan şiirinin devam etmesinin birkaç nedeni vardır: 1. Teknik Unsurlar: Tanzimat şairleri, divan şiirinin ölçü, nazım şekilleri ve beyit gibi teknik unsurlarına bağlı kalmışlardır. 2. Yeni Şair Grupları: Divan şiiri geleneğini sürdürmek isteyen Encümen-i Şuara adlı bir şair grubu ortaya çıkmıştır. 3. Eleştiriye Rağmen İlgi: Divan şiiri, bazı Tanzimat şairleri tarafından eleştirilmesine rağmen, hece veznine olan ilginin artmasına rağmen aruz ölçüsü eski hakimiyetini sürdürmüştür. 4. Yeni Temaların İşlenmesi: Divan şiirinin konuları, Tanzimat döneminde yeni temalarla zenginleştirilmiştir; eşitlik, özgürlük, adalet gibi toplumsal konular işlenmeye başlanmıştır.
Hayır, mesnevi ve divan şiiri nazım biçimleri aynı değildir. Mesnevi, divan edebiyatının bir nazım biçimidir. Mesnevi nazım biçiminin özellikleri: Her beytin kendi arasında uyaklıdır. Uyak düzeni "aa / bb / cc / dd..." şeklindedir. Konu sınırlaması olmadan aşk, dini ve tasavvufi, ahlaki-öğretici, savaş ve kahramanlık gibi çeşitli konularda yazılabilir. Divan şiiri nazım biçimleri ise gazel, kaside, mesnevi, kıt’a, müstezat gibi birçok farklı türü içerir.
Kültür ve Sanat
Halaskargazi Caddesi'nin diğer adı nedir?
Hacivat karagöz oyun metni nasıl yazılır?
Hapishane üzerine yazılmış kitaplar nelerdir?
Hakan Yavaş Ciğerimi Söktün Remix hangi yıl çıktı?
Hababâm Sınıfı'nda hangi oyuncular öldü?
Hisar'ın en iyi serisi hangisi?
Hamlet'in en iyi yorumu hangisi?
Hastane önunde incir ağacı kimin için yazıldı?
Hayal gücü ve resim arasındaki ilişki nedir?
Güzel sanatlar ve müzik aynı mı?
Harem Kabare oyunu ne anlatıyor?
Güzel hatun çiçeği neyi temsil eder?
Hisler Gerçek Gülüşler Sahte kimin şarkısı?
Hem divan hem Tanzimat şiirinin ortak özellikleri nelerdir?
Hayko Cepkin aslen nereli?
Hasret Gültekin neden öldü?
Halil İnalcik Fatih Sultan Mehmed'i nasıl anlatıyor?
Halk edebiyatında şiir nedir?
Güzel Anadolu melodika notaları nelerdir?
Hakan Peker neden bir efsane oldu?
Hacivat ve Karagöz'ün kıyafetleri nelerdir?
Haseki Sultan kime denir?
Hot Wheels diorama kağıdı nasıl yapılır?
Hasharia hangi ülkenin prensesi?
Hasan Can Kaya Konuşanlar ilk bölümde kim var?
Halk şiirinin en etkileyici şiiri nedir?
Hatt-ı hümayun kaç tane?
Happy new year ne anlatıyor?
Gürcistan'ın en büyük kalesi hangisi?
Harry Potter 4 kaç sayfa?
Hattuşa'da kaç tane rölyef var?
Hispanic ve Latino arasındaki fark nedir?
Halk tv'de neden 3 yorumcu ayrıldı?
Hicaz makamı peşrev ne zaman çalınır?
Halikarna Balıkçısı neden Halikarnasa gömüldü?
Hangi logo neyi temsil ediyor?
Hikemi tarz Nedim'de nasıl görülür?
Han ve kağan aynı şey mi?
Hey Onbeşli türküsünün hikayesi nedir?
Helios ve Apollon aynı mı?