Islahat Fermanı'nın 15 maddesi şunlardır:
Islahat Fermanı, Sultan Abdülmecid döneminde 18 Şubat 1856 tarihinde ilan edilmiştir.
Islah, görülmekte olan bir davanın taraflarından birinin yapmış bulunduğu bir usul işleminin kısmen ya da tamamen düzeltilmesidir. Islah, tek taraflı bir usul işlemidir ve karşı tarafın kabulüne gerek yoktur. Islahın amacı, yargılama sürecinde şekil ve süreye aykırılık sebebiyle ortaya çıkabilecek maddi hak kayıplarını ortadan kaldırmaktır. Islah yoluyla yapılabilecek işlemler: Dava konusu değiştirilebilir. Dava nedenleri değiştirilebilir. Kanıtlar eklenebilir veya çıkarılabilir. Islah yoluyla yapılamayacak işlemler: Taraf değiştirilemez. İkinci tanık listesi verilemez. Karşı dava açılamaz. Islah, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 176-182. maddelerinde düzenlenmiştir.
17. yüzyılda yapılan ıslahatların başarısız olmasının bazı sebepleri: Islahat yapan devlet adamlarının ve padişahların uzun süre iş başında kalamaması. Çıkarları elden giden çevrelerin (yeniçeri ocağı, ulema ve saray kadınları ile devlet adamları) entrikaları ve isyanları. Şiddet yoluyla devlet otoritesini sağlama çabaları. Islahatların amacının, sorunun köküne inmek yerine durumu korumaya çalışmak olması. Avrupa'daki gelişmelerin takip edilmemesi. Yapılan ıslahatların toplumun tüm kesimlerini kapsamaması. Ekonomik zorluklar.
Islahat, kısaca herhangi bir kuruluş ya da devlet düzeninde eskimiş ya da bozulmuş olan durumları daha iyi hale getirmek için yapılan değişiklik, düzeltme ve iyileştirme anlamına gelir. Ayrıca, Osmanlı Devleti'nde gerileme döneminden itibaren zaman zaman Batı örnek alınarak yapılan yenileşme çabalarına verilen addır.
Islahat Fermanı, Osmanlı toplumsal yapısında önemli değişikliklere yol açmıştır: Eşitlik: Ferman, din, dil, ırk ayrımı gözetmeksizin tüm Osmanlı tebaasına eşit haklar tanımıştır. Askerlik: Gayrimüslimler de askerlik yapmakla yükümlü olmuş, bedel ödeyerek muaf olma hakkı tanınmıştır. Eğitim: Herkes, yetenekleri doğrultusunda okullara girebilecek ve kamu hizmetlerinde görev alabilecektir. İbadethane Özgürlüğü: Gayrimüslimlerin ibadethane, okul ve mezarlık gibi yapıları tamir etmelerine ve yenilerini inşa etmelerine izin verilmiştir. Yönetim: Gayrimüslimler, eyalet meclislerine seçilebilme hakkına sahip olmuş ve kendi cemaat meclislerini oluşturmuşlardır. Vergi Adaleti: Vergiler, herkesin mal varlığına ve gelirine göre adil bir şekilde toplanacaktır. Ancak, bu değişikliklerin uygulanması aşamasında bazı zorluklar yaşanmış ve tam anlamıyla istenilen etki yaratılamamıştır.
Islahat Fermanı ile kurulan bazı kurumlar şunlardır: Yeni meclisler. Posta örgütü. İlk demir yolu. Eğitim ve Maliye bakanlıkları. İlk Türk tiyatrosu. İltizam sistemi. Karma mahkemeler.
Islahat ve yenilik aynı şey değildir, ancak birbirine yakın anlamlar taşır. Islahat, herhangi bir usulde, işte, müessesede, kuruluşta veya devlet düzeninde eskiyen, bozulan, aksayan yanları düzeltmek, iyileştirmek, iyi bir hale koymak, kusur veya noksanını tamamlamak veya artık bekleneni vermemesi nedeniyle yerine yenisini koymak anlamına gelir. Yenilik ise, toplumun ihtiyaçlarına cevap vermeyen ve çağın gerisinde kalmış kurumları, çağın ve ihtiyaçların gereği doğrultusunda yeniden düzenlemek demektir. Dolayısıyla, ıslahat daha çok "reform" anlamında kullanılırken, yenilik genel anlamda değişim ve yenilenmeyi ifade eder.
Hukuk
Islahat Fermanı'nın 15 maddesi nedir?
Hukuk davalarında gerekçe zorunluluğu var mı?
Hasta hakları nelerdir?
Hangi suçlar güveni kötüye kullanma sayılır?
Hükme etkili olmayan delillerle karar verilirse ne olur?
Hammurabiler neden bu kadar sert kanunlar yaptı?
Hangi ürünler garanti kapsamında değildir?
Hatalı parka itiraz nasıl yapılır?
Hukuki pozitivizm ve pozitif hukuk nedir?
Jandarma AHS ve THS nedir?
Hangi günler yarım gün resmi tatil?
Havalı silah ruhsatı kaç yaşında alınır?
Hiyerarşı ve bürokrasi arasındaki fark nedir?
Hukukun politik teorisi nedir?
Hukuk danışmanlığı için hangi bölüm okunmalı?
Hizmet Tespit Davasında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Hamile kadın doğumdan sonra 6 ay ücretsiz izinde sigorta yatar mı?
HGS'de kaçak geçişten sonra ne olur?
HMK 334 nedir?
Hukukta istinaden ne anlama gelir?
Hizmet cetveli ve hizmet belgesi aynı şey mi?
Hakimlik ortak alan dersleri nelerdir?
Hangi muhtar kazandı?
Hapis cezasına itiraz kaç günde sonuçlanır?
Hırsızlık suçunda kaç gün tutuklu kalınır?
Hükme esas alınamayacak bilirkişi raporu nedir?
Jandarma asem mülakatları nasıl oluyor?
Hasta gizliliği ve mahremiyeti hangi ilkeye dayanır?
Hun Devleti'nde töre ve kanunlar nelerdir?
Harcın tamamlanması için verilen süre nasıl hesaplanır?
HTS kayıtları hangi suçlarda istenir?
Hukuki ve yasal arasındaki fark nedir?
Hamiline çek ciro edilir mi?
Islah tarihinden itibaren zamanaşımı kesilir mi?
Huzur hakkı için genel kurula gerek var mı?
Islah dilekçesinden sonra duruşma ne zaman olur?
Hammurabinin 282 maddesi nedir?
Hız sınırını 1 km aşmanın cezası iptal edilir mi?
HTS analizi eğitimi ne işe yarar?
Hukukta haiz ne demek?