Hıyaneti vataniye kanunu ile İstiklal Mahkemeleri'nin kurulması arasındaki ilişki nedir?

Hıyaneti vataniye kanunu ile İstiklal Mahkemeleri'nin kurulması arasındaki ilişki nedir?

Hıyaneti Vataniye Kanunu ile İstiklal Mahkemeleri'nin kurulması arasındaki ilişki, bu kanunun uygulanmasındaki aksaklıklar ve mahkemelerin yetersiz kalmasıdır

Hıyaneti Vataniye Kanunu, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne yönelik olası direnişleri kırmak amacıyla 29 Nisan 1920'de kabul edilmiştir. Ancak, bu kanunu uygulamakla görevli mahkemelerin yargılama sürecinde ağır davranması nedeniyle kanun istenilen sonuçları tam anlamıyla verememiştir

Bunun üzerine, 18 Eylül 1920'de Bakanlar Kurulu'nun önerisiyle ve Meclisin aynı gün içerisinde aldığı kararla Ankara, Eskişehir, Konya, Isparta, Sivas, Kastamonu, Kayseri vilayetlerinde İstiklal Mahkemeleri kurulmuştur. Bu mahkemeler, Hıyaneti Vataniye Kanunu kapsamında belirtilen suçlarla ilgili davalara bakmak üzere yetkilendirilmiştir

Hiyanet-İ Vataniye Kanununu kim çıkardı?

Hıyanet-i Vataniye Kanunu, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından 29 Nisan 1920 tarihinde çıkarılmıştır.

Hıyanet-i Vataniye Kanunu maddeleri nelerdir?

Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun bazı maddeleri: Madde 1: "Makamı muallâ-yı hilâfet ve saltanatı ve memalik-i mahrusâ-i şahaneyi yed-i ecanipten tahlis ve taarruzatı def-i maksadına ma’tuf olarak teşekkül eden Büyük Millet Meclisinin meşruiyetine isyanı mutaızammın kavlen veya fiilen veya tahriren muhalefet veya ifsadatta bulunan kesan, hain-i vatan addolunur". Madde 2: "Bir fiil hıyanet-i vataniyye’de bulunanlar şaiben idam olunur". Madde 3: "Vaiz ve hitabet suretiyle alenen veya ezminc i muhtelifede eşhası muhtc lifeyi sırran ve kavlen hıyaneti vataniye cürmüne tahrik ve teşvik edenlerle işbu tahrik ve teşviki suver ve vesaiti muhtelife ile tahriren ve tersimen irtikâbeyli-yenler muvakkat küreğe konulur". Madde 7: "Hiyaneti vataniye maznunlarının mercii muhakemesi ikarı cürmedi-len mahaldeki bidayet ceza mahkemesidir". Madde 8: "İşbu kanuna tevfikan mahakimden sâdır olac ak mukarrerat katî olup Büyük Millet Meclisince badettâsdik mahallerinde infaz olunur". Bu kanun, 12 Nisan 1991 tarihinde yürürlükten kaldırılmıştır.

Tekalifi Milliye emirlerinin yerine getirilebilmesi için komisyonlar ve aynı zamanda yaşanabilecek sorunlar ile ilgili İstiklal Mahkemeleri kurulmuştur. Buna göre Mustafa Kemal TBMM adına hangi yetkileri kullanmıştır?

Mustafa Kemal Atatürk, Tekâlif-i Milliye Emirleri'nin yerine getirilebilmesi için yasama, yürütme ve yargı yetkilerini kullanmıştır. Yasama yetkisi: 5 Ağustos 1921'de çıkarılan 144 numaralı Başkumandanlık Kanunu ile TBMM, yetkilerini Mustafa Kemal Paşa'ya devretmiştir. Yürütme yetkisi: Mustafa Kemal, yasanın kendine tanıdığı yetkiye dayanarak, 7-8 Ağustos 1921 tarihlerinde Tekâlif-i Milliye Emirleri'ni yayımlamıştır. Yargı yetkisi: Emirlerin uygulanmasını sağlamak için kararları kesin olan İstiklal Mahkemeleri kurulmuştur. Bu yetkiler, hızlı karar alıp uygulamak amacıyla kullanılmıştır.

Hiyaneti Vataniye Kanununa göre İstiklal Mahkemeleri'nin görevi nedir?

Hıyanet-i Vataniye Kanununa göre İstiklal Mahkemelerinin görevi, Türk Kurtuluş Savaşı sırasında ayaklanma çıkaran ve yağmaya girişenleri, bozguncuları, orduya ait silah ve mühimmatı çalanları, casusları, asker kaçaklarını ve bağımsızlık hareketini engelleme amacıyla propaganda yapanları yargılamaktır. Bu mahkemeler, olağanüstü ve aceleyi gerektiren durumlarda zanlının yakalandığı yerdeki ceza mahkemesi olarak da yargılama yapmaya ve karar vermeye yetkiliydi. İstiklal Mahkemelerinde sanıkların itiraz yani temyiz hakkı bulunmuyordu; kararlar hâkimlerin vicdani kanaatine göre veriliyor ve derhal infaz ediliyordu.

Ayaklanmalara karşı İstiklal Mahkemeleri neden kuruldu?

İstiklal Mahkemeleri, Türk Kurtuluş Savaşı sırasında ve sonrasında ayaklanmaları, asker kaçaklarını, casusları ve bağımsızlık hareketini engelleme amacıyla propaganda yapanları yargılamak için kuruldu. Kurtuluş Savaşı sırasında (1920-1922) kurulan İstiklal Mahkemelerinin bazı amaçları: Cephe gerisinde kamu düzenini ve güvenliği sağlamak. Asker kaçaklarını önleyerek orduyu güçlendirmek. Cumhuriyet döneminde (1923-1927) kurulan İstiklal Mahkemelerinin bazı amaçları: Siyasal iktidarın politikalarına karşı gelen ağır eleştirileri bastırmak. Devrimlerin başarıya ulaşması için her türlü muhalefeti susturmak.

İstiklal Mahkemeleri ve Firariler Kanunu'nun amacı nedir?

İstiklal Mahkemeleri ve Firariler Kanunu'nun amacı, Türk Kurtuluş Savaşı sırasında ve sonrasında düzeni sağlamak ve güvenliği artırmaktır. İstiklal Mahkemeleri'nin amaçları: Asker kaçaklarını yargılamak. İsyan ve casusluk gibi vatana ihanet sayılan suçları önlemek. Halkı isyana teşvik eden faaliyetleri durdurmak. Firariler Kanunu'nun amaçları: Asker kaçaklarını cezalandırmak. Firarilerin teşvik edilmesini engellemek. Düzenli ordu kurulmasını sağlamak.

İstiklal Mahkemeleri'nin özellikleri nelerdir?

İstiklal Mahkemeleri'nin bazı özellikleri: Kuruluş Amacı: Asker kaçaklarını önlemek, hükümet karşıtı ayaklanmaları bastırmak, casusları ve bozguncuları yargılamak gibi amaçlarla kurulmuştur. Üyeler: Meclis üyelerinden seçilmiştir. Yetki: Vatana ihanet, casusluk, yolsuzluk, eşkıyalık, isyan gibi suçları yargılama yetkisine sahipti. Kararların Niteliği: Kararlar kesin olup, derhal infaz edilirdi ve temyiz hakkı yoktu. Uygulama Şekli: Sanıklar kendi savunmalarını kendileri yapmak zorundaydı. Çalışma Süresi: İlk dönem 18 Eylül 1920 - 17 Şubat 1921; ikinci dönem 30 Temmuz 1921 - Ekim 1923; üçüncü dönem 1923-1927 yılları arasında çalışmıştır. Sertlik: Uğur Mumcu'ya göre bu mahkemeler, isyancı, bozguncu ve karşı devrimcilerin yargılandığı anti-demokratik "infaz kurulları"ydı. Modern Hukuka Uygunluk: Modern hukuk kurallarınca düzenlenmiş mahkemeler değildi. İstiklal Mahkemeleri, Kurtuluş Savaşı sırasında ve Cumhuriyet döneminde farklı amaçlarla kurulmuştur.