Hamiline yazılı çek, ticari ilişkide kullanıldığında, ödemenin yapılacağı kişi çek üzerinde belirtilmediği için, çeki elinde bulunduran kişi lehtar statüsü kazanır . Bu durumda, vade tarihi geldiğinde çeki bankaya sunarak ödemeyi alabilir
Dikkat edilmesi gereken bazı hususlar :
Hamiline yazılı çek, ciro edilmeksizin, sadece zilyetliğin (çekin fiziki olarak teslim edilmesi) geçirilmesiyle devredilir. Ancak uygulamada, devir amacıyla çekin arkasına, çeki devreden kişinin imza atması yaygın bir uygulamadır. Hamiline yazılı çek üzerine yapılan ciro, çeki emre yazılı hale getirmez; cirantayı sadece başvurma hakkına dair hükümler gereğince sorumlu kılar. 2025 yılı itibarıyla Türkiye’de hamiline yazılı çeklerin kaydının Merkezi Kayıt Kuruluşu’na (MKK) yapılması zorunluluğu bulunmaktadır.
Hamiline ve nama yazılı senetler arasındaki temel farklar şunlardır: Senet üzerinde isim yazılı olması: Nama yazılı senetlerde senet sahibinin adı, soyadı veya unvanı senet üzerinde yer alırken, hamiline yazılı senetlerde bu bilgi bulunmaz. Bastırma zorunluluğu: Hamiline yazılı hisse senetleri, bedelleri tamamen ödendikten sonra üç ay içinde bastırılmalıdır; nama yazılı hisse senetleri ise azlığın talebine veya yönetim kurulunun kararına göre, istenildiği zaman bastırılabilir. Devir usulü: Hamiline yazılı senetlerin devri için senedin zilyetliğinin devralana geçirilmesi yeterlidir; nama yazılı senetlerin devri için ise senedin ciro edilmesi ve devralana teslim edilmesi gerekir. Pay defterine kayıt: Hamiline yazılı hisse senetleri pay defterine kaydedilmez, ancak nama yazılı hisse senetleri pay defterine kaydedilir. MKK bildirimi: Hamiline yazılı pay senetleri için 1 Nisan 2021 tarihinden itibaren Merkezi Kayıt Kuruluşu'na (MKK) bildirim zorunludur.
Hamil, kıymetli evrakı (çek, bono, poliçe, konşimento, varant, makbuz senedi, hisse senedi, tahviller vb.) yasal düzenlemelere uygun bir şekilde elinde bulunduran, taşıyan gerçek veya tüzel kişidir. Senedi elinde bulunduran kişi çoğu zaman gerçek hak sahibidir.
Hamiline yazılı senetlerde meşru hamil, senedin metninden veya şeklinden, hamili kim ise o kişinin hak sahibi sayılacağı anlaşılan kişidir. Nama yazılı senetlerde meşru hamil, belirli bir kişinin adına yazılı olup da onun emrine kaydını içermeyen ve kanunen de emre yazılı senetlerden sayılmayan kıymetli evrakın sahibi olan kişidir. Nama yazılı senetlerde, senedin hamili yetkisi olmadan senedi devrederse, devralan iyi niyetli dahi olsa kazanımları korunmaz. Hamiline yazılı senetlerde ise, senedi elinde bulunduran kişi yetkili hamil kabul edilir ve çek bedelini talep etmeye yetkilidir.
Hamiline çek, aşağıdaki durumlarda kullanılır: 1. Ticari İlişkilerden Doğan Ödemeler: Tacir statüsü taşıyan kişi veya işletmelerin, ticari faaliyetlerinden doğan borçlarını ödemeleri için kullanılır. 2. Şahsi Borçlar İçin Kullanım: Tacir olmayan kişilerin, ticari bir ilişkiden doğmayan şahsi borçlarını ödemeleri için tercih edilir. 3. Kolay Devredilebilirlik: Çeki elinde bulunduran kişinin, çeki başkasına devredebilmesi ve ödeme alabilmesi için kullanılır. Hamiline çeklerin kullanımı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile düzenlenmiştir.
Hamiline yazılı senetlerin devri, senedin zilyetliğinin (fiziki olarak sahipliğinin) devralana geçirilmesi ile gerçekleşir. Ancak, 1 Nisan 2021 tarihinden itibaren bu devir işlemi iki aşamalı hale gelmiştir: 1. Zilyetliğin devri: Senedin fiziksel olarak yeni sahibine teslim edilmesi. 2. Merkezi Kayıt Kuruluşu'na (MKK) bildirim: Devralanın, MKK'ya elektronik ortamda bildirimde bulunması. Bildirim yapılmazsa, hamiline yazılı senet sahibi kişi, paydan doğan haklarını kullanamaz.
Hamiline çek ciro edilmez, sadece teslim edilmesi yeterlidir. Hamiline çeklerin devri için çek üzerindeki zilyetliğin (mülkiyetin) devri yani çekin teslimi şarttır. Ancak, uygulamada hamiline çekler de ciro edilerek devredilebilir, fakat bu işlem bir temlik (mülkiyet devri) anlamına gelmez.
Hukuk
HMK görevsizlik kararı nedir?
Hangi belgeler tercüme edilir?
Hükmün geriye bırakılması ne demek?
Hakimlerin en önemli yetkisi nedir?
Hangi cemiyet nerede kuruldu?
Islak imzalı belge nasıl alınır?
Islah hakkı ne zaman sona erer?
Hukuk Portalında hangi bilgiler var?
Hamiline yazılı çek ticari ilişkide kullanılırsa ne olur?
Hesap işletim ücretine itiraz nasıl yapılır?