Halk hikayelerinin bazı özellikleri :
Halk edebiyatı türleri üç ana bölümde incelenebilir: 1. Anonim Halk Edebiyatı: Anlatma esasına dayananlar: Masal, fıkra, efsane, halk hikâyeleri. Manzum (şiir) olanlar: Türkü, mani, ninni, ağıt, tekerleme. Manzum ve mensur (düz yazı) şekiller: Bilmece, atasözü, deyim, alkış (hayırdua), kargış (beddua). Seyirlik oyunlar: Köy seyirlik oyunları, kukla, meddah, orta oyunu, Karagöz oyunu. 2. Tekke ve Tasavvufî Halk Edebiyatı: İlahi, nefes, deme, şathiye, devriye, nutuk gibi nazım türleri. 3. Âşık Tarzı Halk Edebiyatı: Koşma (güzelleme, taşlama, koçaklama, ağıt), semai, varsağı, destan gibi nazım şekilleri.
Halk edebiyatında türkü, bir ezgi ile söylenen halk şiirlerinin her çeşidine verilen addır. Türkülerin bazı özellikleri: Konu zenginliği: Aşk, ayrılık, ölüm, tabiat, kahramanlık gibi çeşitli konuları işler. Hece ölçüsü: Genellikle 7'li, 8'li ve 11'li hece kalıplarıyla yazılır. Bent ve nakarat: Türküler, ana dörtlüklerden (bent) ve bu bentlerin sonunda tekrarlanan nakaratlardan oluşur. Anonimlik: Büyük çoğunluğu anonimdir, söyleyeni zamanla kaybolmuştur. Ezgi çeşitliliği: Kırık havalar (oyun havaları) ve usulsüz uzun havalar (divan, bozlak) gibi farklı ezgi türlerine ayrılır.
En çok bilinen halk hikayelerinden bazıları şunlardır: Kerem ile Aslı. Ferhat ile Şirin. Arzu ile Kamber. Dede Korkut Hikayeleri. Halk hikayeleri, aşk, kahramanlık ve dini temalar içeren, genellikle aşıklar tarafından anlatılan, anonim anlatı eserleridir.
Halk edebiyatının bazı özellikleri: Dil: Yalın ve açık bir dil kullanılır, süslü söyleyişe yöneliş yoktur. Konu: Aşk, doğa, ayrılık, özlem, ölüm, din, tasavvuf ve toplum hayatı gibi konular işlenir. Nazım birimi: Genellikle dörtlüktür, ancak nadiren üçlü veya beşli söyleyişler de görülür. Ölçü: Hece ölçüsü ağırlıklı olarak kullanılır; 7’li, 8’li ve 11’li kalıplar yaygındır. Kafiye: Yarım kafiye ve redif sıkça kullanılır. Müzik: Şiirler genellikle saz eşliğinde söylenir. Söz sanatları: Az da olsa söz sanatlarına, özellikle tezat ve mecaz-i mürsele yer verilir. Düzyazı türleri: Masal, fıkra, atasözü, deyim, bilmece, halk hikâyesi gibi türler bulunur. Temsilciler: Karacaoğlan, Köroğlu, Dadaloğlu, Dertli, Erzurumlu Emrah gibi isimler bu edebiyatın temsilcilerindendir.
Halk hikayeleri anonimdir çünkü genellikle belirli bir yazarı yoktur ve halk arasında nesilden nesile aktarılır. Ayrıca, halk hikayelerinin anonim olmasının diğer nedenleri arasında: Sözlü gelenek: Yazılı metinlerden çok, sözlü olarak anlatılması; Toplumsal kabul: Hikayelerin, toplum tarafından beğenilerek halk hikayesine dönüştürülmesi; Değişkenlik: Aynı hikayenin farklı bölgelerde veya anlatıcılar tarafından farklı varyantlarla anlatılması sayılabilir.
Aşk konulu halk hikayeleri, üç ana kategoriye ayrılır: 1. Divan edebiyatındaki mesnevilerin halk tarafından özümsenip yeniden oluşturulmasıyla meydana gelen hikayeler. 2. Bilinen bir ozan tarafından kendi yaşamından izler taşıyan şekilde söylenen hikayeler. 3. Anonim hikayeler. Ayrıca, aşk konulu halk hikayeleri, olağanüstü ögelerin azlığı ve mekanın genellikle belirli olması gibi ortak özelliklere sahiptir.
İşte 10 halk hikayesi adı: 1. Köroğlu. 2. Kirmanşah. 3. Yaralı Mahmut. 4. Şah İsmail. 5. Altın Yumurtlayan Tavuk. 6. Keloğlan ve Dev Anası. 7. Görme Engelli Ressamın Hikayesi. 8. Kedi Prenses. 9. Mavi Sakal. 10. Kız Kulesi. Ayrıca, aşk konulu halk hikayelerinden bazıları şunlardır: Derdiyok ile Zülfü Siyah; Tahir ile Zühre; Ercişli Emrah; Arzu ile Kamber; Aşık Garip. Kahramanlık konulu halk hikayelerinden bazıları ise şunlardır: Kaçak Nebi; Kirmanşah; Yaralı Mahmut; Şah İsmail.
SON YAZILAR
