Hatt-ı hümâyun , Osmanlı padişahlarının önemli konularda bizzat yazdıkları ya da notlar düştükleri fermanlara verilen addır
Bu terim aynı zamanda edebî anlamda, yani bir Osmanlı Sultanı tarafından yazılan bir belge anlamına da gelebilir
Hatt-ı hümayun, Osmanlı devlet düzeni içinde en önemli yazılı buyruklar olarak kabul edilirdi. Al renkli keseler içinde taşınır, üç kez öpülüp başa götürüldükten sonra açılarak okunurdu
Hatt-ı hümayun çeşitleri:
Gülhane Hattı Hümayunu, diğer adıyla Tanzimat Fermanı, 3 Kasım 1839'da Sultan Abdülmecid döneminde Hariciye Nazırı Koca Mustafa Reşid Paşa tarafından Gülhane Parkı'nda ilan edilen bir fermandır. Fermanla getirilen bazı yenilikler: Tüm vatandaşların can, mal ve namus güvenliği sağlanacak. Yargılamada açıklık sağlanacak ve kimse yargılanmadan idam edilemeyecek. Vergide adalet sağlanacak. Erkeklerin 4-5 yıl olan askerlik süresi 15 yıla çıkarılacak. Rüşvet ortadan kaldırılacak. Özel mülkiyet güvence altına alınacak ve müsadere kaldırılacak. Gülhane Hattı Hümayunu, Osmanlı Devleti'nde Batılılaşmanın ilk somut adımı olarak kabul edilir.
Hümayun ve Hümayun Şah farklı anlamlara sahiptir: Hümayun, Farsça kökenli bir kelime olup, "uğurlu, mübarek, kutlu" anlamına gelir. Hümayun Şah, Babür İmparatorluğu'nun ikinci hükümdarıdır.
Gülhane Hatt-ı Hümayun'u (Tanzimat Fermanı), Sultan Abdülmecid döneminde, 3 Kasım 1839 tarihinde ilan edilmiştir.
Gülhane Hattı Hümayunu (Tanzimat Fermanı), Osmanlı Devleti'nde devlet yapısını reformlarla yenilemek, Osmanlı'nın bağımsızlığına zarar verme riski taşıyan dış tehditleri azaltmak ve padişahın gücünü pekiştirmek amacıyla ilan edilmiştir. Fermanın ilan edilmesinin bazı diğer nedenleri: Fransız İhtilali'nin etkileri: Fransız İhtilali ile ülkeye giren milliyetçilik fikirlerinin olumsuz etkilerinden kurtulma isteği. Meşruti yönetim talepleri: Fransız İhtilali'nin etkisiyle meşruti yönetim isteyen aydınların baskıları. Avrupa'nın desteği: Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa meselesinde ve Londra Boğazlar Sözleşmesi'nde Avrupa'nın desteğini alma ihtiyacı. Gayrimüslimlerin devlete bağlanması: Gayrimüslimleri devlete bağlama hedefi.
"Hattı hümayun yoktur, sathı hümayun vardır" ifadesinin anlamı bulunamadı. Ancak, "hattı müdafaa yoktur, sath-ı müdafaa vardır" sözü, Mustafa Kemal Atatürk'ün Kurtuluş Savaşı sırasında dile getirdiği bir askeri stratejidir. "Hatt-ı hümayun" ise Osmanlı padişahlarının önemli konularda bizzat yazdıkları ya da notlar düştükleri fermanlara verilen addır.
Gülhane Hatt-ı Hümayunu (Tanzimat Fermanı), 3 Kasım 1839 tarihinde Gülhane Parkı'nda okunup ilan edilmiştir.
İstanbul'daki Osmanlı arşivlerinde yaklaşık 100.000 hatt-ı hümayun bulunmaktadır.
Kültür ve Sanat
Hulki Cevizooğlu neden kovuldu?
Harry Potter ilk kitap ne zaman çıktı?
Hikayesi olan atasözleri nelerdir?
Halayda hangi ayakla başlanır?
Haberin Var mı türküsünün hikayesi nedir?
Halikaranas Balıkçısının torunları kimlerdir?
Haseki Sultan Külliyesi hangi padişah zamanında yapıldı?
Halfeti batık şehir hikayesi nedir?
Hangi ülkelerde kraliçe var?
Hasan Can Konuşanlarda hangi bölüm yasaklandı?
Hindistan'daki Türk devletleri nelerdir?
Harry Potter karakterlerinin özellikleri nelerdir?
Hanendelik yapmak ne demek?
Halk TV İsmail Saymaz'ın yerine kim geldi?
Hatt-ı Hümayun ne demek?
Heidi'nin tam hikayesi ne?
Hande Katipoglu kaç evlilik yaptı?
Güzelliğin on para etmez sözleri kime ait?
Harzemşahlar ve Harezmliler aynı mı?
Hem ayranın dökülmesin hem de yoğurdun ekşimesin kimin sözü?
Hiciv ne anlama gelir?
Güzelliğin On Para Etmez kimin bestesi?
Haliliye'nin eski adı nedir?
Hiciv ve satire nedir?
Hoşçakal Güzin Abla neden bitti?
Halit Ziya Uşaklıgil'in en önemli eseri nedir?
Hazeran ne işe yarar?
HiraiZerdüş aç kolların sar be ni kimin bestesi?
Hamamın en sıcak yeri neresi?
Güzel yazı yazmak için hangi harfler kullanılır?
Hanlar bölgesi neden önemli?
Halikârnas Mozolesi neden önemli?
Hat sanatı Türk el sanatı mıdır?
Hat sanatı neden önemlidir?
Harflere ne oldu kitabının zamanı nedir?
Hakan Gün Day'ın kaç tane kitabı var?
Hamdi Alkan'ın eski eşi kim?
Havza Genelgesi'nin amacı nedir?
Hilal ve yıldız neyi temsil ediyor?
Hangi sanat dalları tablo yapar?