Faktör analizi , birbiriyle ilişkili olan çok sayıda değişkeni bir araya getirerek az sayıda, kavramsal olarak anlamlı yeni değişkenler (faktörler, boyutlar) bulmayı amaçlayan çok değişkenli bir istatistiksel analiz yöntemidir
Faktör analizinin bazı kullanım alanları :
Faktör analizi, açımlayıcı (keşfedici, exploratory) ve doğrulayıcı (confirmatory) olmak üzere iki temel yönteme ayrılır. Açımlayıcı faktör analizinde, değişkenler arasındaki ilişkilerden hareketle faktör bulmaya ve teori üretmeye yönelik bir işlem yapılır. Doğrulayıcı faktör analizinde ise, daha önce saptanmış bir hipotezin test edilmesi söz konusudur
Analiz, bir konuyu, veriyi veya durumu daha iyi anlamak amacıyla parçalara ayırarak inceleme ve bu parçalar arasında ilişkilerin keşfedilmesi sürecidir. Analiz kelimesi, farklı disiplinlerde çeşitli anlamlar taşır: Kimya: Bileşik maddeleri birbirinden ayırmak ve saf hallerinin özelliklerini tespit etmek için yapılan incelemeler. Edebiyat ve sosyoloji: Bir metin veya içeriği ayrıntılı olarak inceleme, kalıp ifadeler, terimler ve görsel unsurları değerlendirme. Finans: Şirketlerin mali durumunu değerlendirme ve gelecekteki performansı tahmin etme. İş dünyası: İş süreçlerini ve sorumlulukları inceleyerek daha verimli bir iş akışı oluşturma. Analiz, genellikle bir sorunu çözmek, bir durumu değerlendirmek veya gelecekteki kararları desteklemek için kullanılır.
Doğrulayıcı faktör analizi (DFA) için gerekli örneklem sayısı, çeşitli faktörlere bağlı olarak değişiklik gösterebilir: Anderson ve Gerbing , örneklem büyüklüğünün 100'den büyük olması gerektiğini belirtmiştir. Boomsma (1982; 1985), en az 100-200 kişi gerektiğini ifade etmiştir. Jackson , örneklem büyüklüğünün 200-400 arasında olması gerektiğini önermiştir. Hu ve Bentler , normal dağılmayan sürekli değişkenler için örneklem büyüklüğünün 250'den büyük olması gerektiğini belirtmiştir. Comrey ve Lee , 300 kişilik örneklem büyüklüğünü "iyi", 500 kişilik örneklem büyüklüğünü "çok iyi" ve 1000 kişilik örneklem büyüklüğünü ise "mükemmel" olarak değerlendirmiştir. Ayrıca, faktör yükleri, faktör sayısı, modelin büyüklüğü, değişkenlerin dağılımı, kayıp veri miktarı, güvenirlik, değişkenler arası ilişkiler gibi unsurlar da örneklem sayısını etkileyebilir. Örneklem büyüklüğü konusunda kesin bir kural bulunmamaktadır; bu nedenle, DFA için gerekli örneklem sayısının belirlenmesi amacıyla benzetim çalışmalarının incelenmesi önerilir.
Faktör analizi, genellikle veri setindeki değişken sayısını azaltmak ve değişkenler arasındaki ilişkileri daha kolay anlaşılabilir hale getirmek amacıyla yapılır. Faktör analizinin ne zaman yapılması gerektiğine dair 2-13 sayısına dair bir bilgi bulunamamıştır. Ancak, faktör analizi için uygun zaman dilimlerinden bazıları şunlardır: Veri toplama ve hazırlama aşamasında. Değişken sayısının çok olduğu durumlarda. Faktör analizi yapmadan önce, yöntemin varsayımları ve adımları hakkında bilgi sahibi olmak önemlidir.
KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) değerinin en az 0,6 olması durumunda faktör analizi yapılabilir. Ancak, 0,50'nin altında kalan KMO değerli ifadeler araştırmadan çıkarılmalı ve faktör analizine o şekilde devam edilmelidir. KMO değerinin yorumu şu şekildedir: <0,5. 0,5-0,6. 0,7-0,8. 0,8-0,9. 0,9-1,
Faktör analizi ve bileşen analizi (temel bileşenler analizi - PCA) arasındaki temel farklar şunlardır: Amaç: Faktör analizi, gözlenen değişkenler arasındaki korelasyonları açıklayan altta yatan faktörleri belirlemeyi amaçlar. Bileşen analizi, değişkenlerdeki toplam varyansın mümkün olduğu kadarını hesaba katmayı hedefler. Metodoloji: Faktör analizinde, orijinal değişkenler faktörlerin doğrusal kombinasyonları olarak tanımlanır. Bileşen analizinde, bileşenler, ilişkili değişkenlerin toplamı olarak hesaplanır. Ortak ve hata varyansları: Faktör analizinde, sadece ortak varyans analiz sürecine dahil edilir. Bileşen analizinde, tekil, ortak ve hata varyansları birlikte analiz edilir.
Faktör analizinde kaç faktör olması gerektiği, kullanılan yöntem ve kriterlere göre değişiklik gösterebilir. İşte bazı yöntemler ve kriterler: Kaiser Kriteri: Korelasyon matrisinden elde edilmiş özdeğerler içerisinden 1’den büyük olan özdeğer sayısı kadar faktör seçilmesini öngörür. Yamaç Eğim Testi (Cattell Scree Plot): Çizilen grafikte, eğimin kaybolmaya başladığı nokta, uygun faktör sayısı olarak belirlenir. Joliffe Kriteri: 0,7 değerinden yüksek olan özdeğer sayısı kadar faktörün belirlenmesini öngörür. Açıklanan Varyans Kriteri: Kümülatif varyans oranı %67, %75, %80 veya %90 gibi değerlere ulaşana kadar faktör belirlenmesini önerir. Horn Paralel Analizi: Rasgele değişkenler üreterek, mevcut verilerle aynı boyutlara sahip özdeğerleri hesaplar ve bu değerlere göre faktör sayısını belirler. Faktör sayısı, örneklem büyüklüğü, değişken sayısı ve analizin amacı gibi faktörlere de bağlıdır.
Analiz çeşitleri farklı alanlarda çeşitli şekillerde sınıflandırılabilir: Finansal analizler: Statik analiz. Dinamik analiz. Yönetim analizleri. Kredi analizleri. Yatırım analizleri. Gıda analizleri: Kalitatif analiz. Kantitatif analiz. Veri analizleri: Açıklayıcı analiz. Teşhis analizi. Tahmine dayalı analiz. Kuralcı analiz.
Eğitim
Faktör analizi nedir?
Erzincan depremi neden bu kadar büyük oldu?
Endodermis nedir?
Eğitim bölgeleri ve eğitim kurulları yönergesi nedir?
Fe neden 8. grupta?
Finale girmeyen öğrenci bütte kaç puan alır?
Felsefik düşünce neden evrenseldir?
Engin Eraydın soru bankası zor mu?
Eğrilik ve doğruluk nedir?
Endoplastik retikulumda ribozom var mı?
Fen bilimleri 6.sınıf 1.dönem 1.yazılıya hazırlık testi çöz.
Eşit ağırlıkta matematik ne kadar önemli?
Evde uçan balon nasıl yapılır?
Fiziki coğrafyanın en önemli alt dalı hangisidir?
Engelliler haftası için not nasıl verilir?
Evrendeki en çok galaksi hangi galaksidir?
Fen bilimleri basınç nasıl hesaplanır?
Eğitim Hanede hangi dersler var?
Final bursluluk sınavında kaç soru doğru yapan kazanır?
Endülüs'te kaç kütüphane vardı?
Etil alkol saflaştırma yöntemi nedir?
Eğitim dokümanı nasıl hazırlanır?
Fen ve fen bilimleri arasındaki fark nedir?
Fermat hangi teoremi ispatlayamadı?
Entalpik ve entropik ne demek?
Fen bilimleri PISA nedir?
Ev ziyareti gözlem formu nedir?
Eski orduya ne denir?
Fak'ın açılımı nedir?
En yakın 3 yıldız nedir?
Erime fiziksel değişim mi?
Eski yıllar nasıldı?
ESF ne iş yapar?
Fiilde Çatı hangi test kitabından çalışılır?
Final Okulları bursluluk sınavını nasıl yapıyor?
En uzun süre görev yapan cumhurbaşkanı kim?
Fiyort kıyı tipi nedir?
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon kaç yıl sürer?
En zor çengel bulmacalar hangileri?
Etkinlik haftasında yoklama alınır mı?