Büyük ünlü uyumu (kalınlık-incelik uyumu) , Türkçe bir kelimenin ilk hecesinde kalın ünlü (a, ı, o, u) varsa diğer hecelerdeki ünlülerin de kalın, ilk hecede ince ünlü (e, i, ö, ü) varsa diğer hecelerde de ince ünlü bulunması gerektiğini belirten bir kuraldır
Türk alfabesindeki ünlü harfler :
Örnekler :
Hayır, "ü" harfi kalın ünlü değildir. Türkçede kalın ünlüler "a, ı, o, u" harfleridir.
Ünlü daralmasında daralan ünlüler şunlardır: a ünlüsü ı, u olur; e ünlüsü i, ü olur. Örneğin: sakla + yor > saklıyor; dile + yor > diliyor; başla + yor > başlıyor.
Hayır, kalın ünlüler ve düz ünlüler aynı değildir. Kalın ünlüler, dilin geriye doğru çekildiği ünlülerdir ve a, ı, o, u harflerini içerir. Dolayısıyla, kalın ünlüler arasında düz ünlüler bulunurken, düz ünlüler arasında kalın ünlüler bulunmaz.
Büyük ünlü uyumu, Türkçe bir kelimenin ilk hecesindeki ünlü harf kalın ise (a, ı, o, u) diğer hecelerdeki ünlülerin de kalın, ince ise (e, i, ö, ü) diğer hecelerdeki ünlülerin de ince olması gerektiğini belirten bir kuraldır. Örnekler: Kalın ünlü uyumu: "adım, ayak, boyunduruk, burun, dalga, dudak, kırlangıç". İnce ünlü uyumu: "beşik, bilezik, gelincik, gözlük, üzengi, vergi, yüzük". Uyumsuz kelimeler: "anne", "dahi", "elma", "hangi", "hani", "inanç", "kardeş", "şişman". Uyumsuz ekler: "-ki", "-yor", "-ken", "-mtırak", "-gil", "-leyin". Uyumsuz kelimelerdeki ekler: "adalet-li", "anne-si", "kardeş-lik", "meslektaş-ımız", "şişman-lık". Tek heceli ve birleşik kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz.
Türkçede dört tane ince ünlü vardır: e, i, ö, ü.
Geniş ünlüler ve dar ünlüler, Türkçedeki ünlülerin (sesli harflerin) sınıflandırılma türlerinden ikisidir. Geniş ünlüler: Ağız boşluğu geniş ve alt çene açıkken çıkan ünlülerdir. Dar ünlüler: Ağız boşluğu dar ve alt çene daha az açıkken çıkan ünlülerdir.
Büyük ünlü uyumunu bulmak için, bir kelimenin hecelerindeki ünlülerin kalınlık-incelik durumuna bakılır. Örnekler: Büyük ünlü uyumuna uyan kelimeler: adım, ağız, ayak, burun, dalga, kırlangıç; beşik, bilezik, gelincik, gözlük, üzengi, vergi, yüzük. Büyük ünlü uyumuna uymayan kelimeler: anne, dahi, elma, hangi, hani, inanmak, kardeş, şişman. Büyük ünlü uyumu kuralları: Bir kelimenin birinci hecesinde kalın bir ünlü (a, ı, o, u) bulunuyorsa diğer hecelerdeki ünlüler de kalın olur. Bir kelimenin birinci hecesinde ince bir ünlü (e, i, ö, ü) bulunuyorsa diğer hecelerdeki ünlüler de ince olur.
Blog
Kapışmak argo mu?
Hıyanet-i vataniye ne demek Osmanlıca?
Juno hangi burçta yıllara göre?
Katman tabaka ne demek bulmaca?
Him ile ilgili cümleler nelerdir?
Ing ve ingi arasındaki fark nedir?
Kahve falında çeşme görmek ne anlama gelir?
Kargoda barem kaç desi?
Hısım ve hasım arasındaki fark nedir?
Juno ve Venüs aynı mı?
Japonca katakana nasıl okunur?
Kahve falında yılan ve Şahmeran ne demek?
Jurnalci ne demek?
IQ nasıl yazılır TDK?
Kara eş anlamlısı nedir?
Hoppalık yapmak ne demek?
Kapının diğer adı nedir?
Kadın ölü yıkayan kişiye ne denir?
ID ne anlama gelir?
HU ve HÜ aynı mı?
Kalıtsal ne demek TDK?
House ne anlama gelir?
Kalın harfler nelerdir?
Hor ne anlama gelir?
Kabahatin sözlük anlamı nedir?
Kaide ve kural aynı şey mi?
Honor ne anlama gelir?
Japonca ve İngilizce aynı dil ailesi mi?
Holidays ve vacation arasındaki fark nedir?
Kader düşünsel nedir?
Kaba taslak ne anlama gelir?
Kanaviçe ne demek bulmaca?
Kaos ne anlama gelir?
Kafiyenin diğer adı nedir?
Hulasa ve özet aynı mı?
Katlamalı perde altıgen makara nedir?
Kahve falı kurt köpeği ne demek?
Hor bakmak ne demek?
Kapalı hicap nedir?
Hitap sınıfları kaça ayrılır?